Yedekleme Stratejisi — 3-2-1 Kuralı ve Pratik Uygulama

Yedek almak iyi, doğru yedek almak hayati. 2024'te yapılan bir araştırmaya göre, küçük işletmelerin %58'i veri kaybı sonrası 6 ay içinde kapanıyor. Felaket senaryolarında 'tek yedeğim vardı ama o da bozuktu' deneyiminin maliyeti çok yüksek. AIOR Teknoloji olarak müşterilerimizde 3-2-1 yedekleme kuralını standart uyguluyoruz. Bu rehberde kuralı, pratik uygulamayı ve test stratejisini anlatıyoruz.

3-2-1 Kuralı Nedir?

3 KOPYA verinin: orijinal + 2 yedek. 2 FARKLI ortamda: sunucu diski + harici disk veya bulut. 1 OFF-SITE yani fiziksel olarak farklı lokasyonda: bulut depolama veya başka sunucu. Bu üçü birden olmadan veri güvenliği eksiktir. Yangın, su baskını, ransomware veya yanlış silme — 3-2-1 ile en az birkopya kalır.

Yedek Türleri

Full backup: tüm verinin kopyası. En basit, en güvenli, en çok yer kaplar. Incremental: son full + sonraki değişiklikler. Hızlı ve disk dostu. Differential: son full'den sonraki TÜM değişiklikler. Full ve incremental arası. Snapshot: anlık disk durumu (VM snapshotları). Hızlı geri yükleme. AIOR olarak haftalık full + günlük incremental kombinasyonunu öneriyoruz; 30 günlük geri yükleme penceresi oluşur.

Bulut Yedek Seçimi

Off-site yedek için bulut sağlayıcı önemlidir. Seçenekler: AWS S3 (geniş ölçek, $0.023/GB/ay), Backblaze B2 ($0.006/GB/ay), Google Cloud Storage, Wasabi (no egress fee). AIOR sunucularında haftalık bulut yedekleme S3 uyumlu sağlayıcılara otomatik yapılır. Versiyonlama (object versioning) açık olmalı — accidental delete'ten korunma için.

Otomatik Yedek Senaryosu

Tipik bir AIOR müşterisi için: 03:00 — günlük incremental backup local disk (cPanel JetBackup). 03:30 — günlük rsync to off-site server. Pazar 02:00 — haftalık full backup. Pazar 04:00 — full backup'ı bulut depolamaya yükle. 30 günden eski yedekleri sil (cron). Ayda bir test geri yükleme. Tüm bu adımlar AIOR sistem yöneticileri tarafından kuruluyor ve müşteri görmeden çalışıyor.

Test ve Doğrulama

Bir yedek, geri yüklenebilir olduğu kanıtlanana kadar yedek değildir. Aylık test geri yükleme yapın: test sunucuya yedek yükleyin, kayıt sayısını ve dosya boyutlarını karşılaştırın, kritik tabloları kontrol edin. AIOR olarak bu testleri çeyreklik yapıyoruz ve müşterilere rapor sunuyoruz. Test başarısız olursa root cause analysis ve corrective action 24 saat içinde tamamlanır.

Ransomware Senaryosu

Ransomware saldırısı bir sunucuya bulaştığında tüm dosyaları şifreler. Bağlı disklerdeki yedekler de şifrelenir (mounted). Bu yüzden off-site bulut yedek hayati. AWS S3 Object Lock veya Backblaze Immutability ile yedek değişmez hale getirilir — ransomware bile silemez. AIOR olarak müşterilerimize Immutability standart sunulur; 30 gün boyunca yedek değiştirilemez.

Veritabanı Yedek Stratejisi

Dosya yedeği veritabanını içermez — mysqldump ayrı yapılmalıdır. Cron job: '0 3 * * * mysqldump --single-transaction -u user -pPass dbname > /backups/db_$(date +\%Y\%m\%d).sql'. Büyük veritabanı (10GB+) için --quick ve --hex-blob seçenekleri kullanılır. Binary log (binlog) enable edilmesi point-in-time restore için kritiktir. AIOR managed sunucularında bu standart yapılandırmadır.

Yedekleme Yazılımı Karşılaştırması

Popüler yedek araçları: cPanel JetBackup (entegre, $5-10/ay), BackupBuddy (WordPress, $80/yıl), UpdraftPlus (free/premium $70/yıl), Acronis Cyber Backup (kurumsal, $400/yıl), Veeam (enterprise, $500+/yıl), Restic (açık kaynak, free). AIOR olarak müşterilerimize kullanım senaryosuna göre öneri sunuyoruz. Single WordPress site için UpdraftPlus yeterli, çoklu site yöneticileri için JetBackup veya BackupBuddy, kurumsal IT için Veeam. Açık kaynak Restic, teknik kullanıcılar için en esnek ve maliyetsiz seçenek.

Geri Yükleme Zaman Hesaplaması

RTO (Recovery Time Objective): hedeflenen geri yükleme süresi. Küçük WordPress site (1-5 GB): 30-60 dakika. Orta e-ticaret (10-50 GB): 2-4 saat. Büyük kurumsal (100GB+): 8-24 saat. RPO (Recovery Point Objective): kabul edilebilir veri kaybı. Saatlik yedek = 1 saat RPO. Günlük yedek = 24 saat RPO. AIOR olarak müşterilerimize SLA bazlı RTO/RPO garantisi sunuyoruz: standart 4 saat RTO, 24 saat RPO. Premium paket 1 saat RTO, 1 saat RPO.

Sık Sorulan Sorular

Q1: Yedeklerimi şifrelemeli miyim? — Evet, off-site yedek için AES-256 şifreleme önerilir; özellikle hassas veri içeriyorsa. Q2: Buluta yüklenen yedek güvenli mi? — Provider güvenlik standardına bağlıdır; AWS/Google enterprise-grade. Yedekleri kendi anahtarınızla şifreleyerek ekstra koruma sağlayın. Q3: Kaç kuşak yedek tutmalıyım? — En az 7 gün günlük + 4 hafta haftalık + 12 ay aylık. Q4: Yedek alınmadığını fark ettim, kontrol nasıl yaparım? — Cron log kontrolü (/var/log/cron.log) ve yedek klasör son değişiklik tarihi. AIOR monitoring sistemi yedek alınmadığında otomatik alarm üretir.

Sektör Bazlı Yedek Stratejileri

E-ticaret: saatlik veritabanı + günlük tam yedek + 30 gün retention + bulut off-site. Yedek boyutu tipik 5-50GB. Sağlık (HBYS, klinik yazılımı): saatlik veritabanı + 7 yıl retention (KVKK gereksinimi) + şifrelenmiş off-site. Finans: dakika hassasiyetinde replication + günlük snapshot + 10 yıl retention (BDDK düzenleme). Eğitim (LMS, sınav sistemi): günlük yedek + sınav dönemlerinde saatlik + öğrenci verisi için ekstra şifreleme. Medya (haber sitesi, blog): günlük tam yedek + CDN üzerinden statik içerik koruma. AIOR olarak her sektör için referans yedek mimarisini ücretsiz danışmanlık ile paylaşıyoruz.

Yardım ve İletişim

Bu rehberdeki adımların uygulanmasında veya özel senaryoların değerlendirilmesinde AIOR Teknoloji ekibinden destek alabilirsiniz. Standart hosting müşterilerimiz için cPanel/WHM kullanım, eklenti kurulumu ve temel yapılandırma desteği ücretsizdir. Daha kapsamlı projeler için (ör. çoklu sunucu mimarisi, HIPAA/PCI-DSS uyum, sıfırdan migrasyon) ücretsiz keşif görüşmesi yapıyoruz. İletişim kanalları: clientarea üzerinden destek talebi (4 saat içinde dönüş), e-posta hi@aior.com, telefon +90 850 309 80 80 ve sol alt köşedeki WhatsApp butonu. Premium pakette 7/24 acil müdahale, 4 saat yerinde destek garantisi vardır.

Daha fazla bilgi mi gerekli? Destek talebi açın veya sol alt köşedeki WhatsApp butonunu kullanın.