phpMyAdmin ile Veritabanı Yedekleme ve Geri Yükleme
Veritabanı yedeklemesi, hosting yönetiminin en kritik görevlerinden biridir. Web sitelerinin neredeyse tamamı dinamik veriyi MySQL/MariaDB veritabanlarında saklar; veri kaybı, içerik, kullanıcı kayıtları ve sipariş geçmişinin silinmesi anlamına gelir. AIOR Teknoloji olarak müşterilerimizin günlük otomatik yedek alıyoruz ancak manuel yedekleme bilgisi her web yöneticisinin sahip olması gereken bir beceridir. Bu rehberde phpMyAdmin arayüzü üzerinden tam veritabanı yedek alma, tek tablo dışa aktarma, otomatik cron job yapılandırma ve geri yükleme süreçlerini adım adım anlatıyoruz. Ayrıca üretim ortamında karşılaşılabilecek yaygın sorunlar ve AIOR ekibinin uyguladığı en iyi pratikler de yer alıyor.
phpMyAdmin'e Erişim
AIOR cPanel kullanıcıları için: cPanel ana ekran → 'DATABASES' bölümü → 'phpMyAdmin' tıklayın. Doğrudan URL üzerinden de erişim mümkündür: https://yourdomain.com:2083/cpsess.../3rdparty/phpMyAdmin/. Giriş otomatik yapılır; cPanel oturumunuz aktif olduğu sürece tekrar giriş istenmez. Yönetici erişimi gerekiyorsa veritabanı kullanıcısı şifresi cPanel → MySQL Databases bölümünden değiştirilebilir.
Tam Veritabanı Yedeği Alma
phpMyAdmin'de sol panelden yedeklenecek veritabanını seçin. Üstteki menüden 'Export' (Dışa Aktar) sekmesine tıklayın. Export method: Quick (Hızlı) veya Custom (Özel) — başlangıç için Quick yeterlidir. Format: SQL seçili olmalı. 'Go' butonuna tıkladığınızda yourdb_2026-05-11.sql dosyası bilgisayarınıza indirilir. Büyük veritabanları (1GB+) için sıkıştırma seçeneği işaretlenmelidir.
Tek Tablo Yedeği Alma
Tüm veritabanı yerine sadece bir tabloyu yedeklemek isterseniz: sol panelden tabloyu seçin → 'Export' sekmesi. Aynı süreç ancak sadece o tablo verisini alır. Bu yöntem, büyük bir e-ticaret sitesindeki sadece 'orders' tablosunu paylaşmak veya migrate etmek için kullanışlıdır. SQL dosyası 'CREATE TABLE' ve 'INSERT' statement'larını içerir.
Otomatik Cron Yedek
Manuel yedek tek seferliktir; düzenli yedek için cron job kullanın. cPanel → Cron Jobs → 'Add New Cron Job'. Komut: mysqldump -u username -pPassword dbname > /home/user/backups/db_$(date +%Y%m%d).sql. Sıklık: günlük 03:00 önerilir (trafik düşük saatte). 30 günden eski yedekleri silmek için ikinci bir cron: find /home/user/backups -name 'db_*.sql' -mtime +30 -delete.
SQL Dosyasından Geri Yükleme
phpMyAdmin → veritabanı seç → 'Import' (İçe Aktar) sekmesi → 'Choose File' ile SQL dosyasını seçin → 'Go'. Büyük dosyalar (50MB+) için Import limit aşılabilir; bu durumda BigDump.php scripti veya SSH üzerinden 'mysql -u user -p dbname < backup.sql' komutu kullanılabilir. AIOR olarak müşterilerimizin disk üzerindeki yedeklerini saklıyoruz ve geri yükleme talebinde 2 saat içinde işlem tamamlanır.
Yedek Doğrulama ve Test
Bir yedek, geri yüklenebilir olduğu kanıtlanana kadar yedek değildir. Üç ayda bir test geri yükleme yapın: yedeği bir test veritabanına yükleyin, kayıt sayısını kıyaslayın, kritik tabloları kontrol edin. AIOR olarak bu testleri müşterilerimiz adına çeyreklik olarak gerçekleştiriyoruz ve rapor sunuyoruz. Test başarısız olursa, kök neden analizi ve düzeltici eylem 24 saat içinde tamamlanır.
Yedek Stratejisi En İyi Uygulamaları
Veritabanı yedek sıklığı: kritik veri (e-ticaret siparişleri, ödeme kayıtları) için saatlik, normal CMS içerikleri için günlük. Yedek tutma süresi (retention): minimum 30 gün önerilir. Geçmiş zaman noktasına (point-in-time) geri dönüş ihtiyacı için binary log enable edilmeli. AIOR olarak müşterilerimize 3-2-1 yedekleme kuralını uyguluyoruz: 3 kopya (orijinal + 2 yedek), 2 farklı medya (disk + bulut), 1 off-site. Bu strateji ransomware ve donanım arızası gibi senaryolarda veri kaybını sıfıra indirir.
Veritabanı Performans İpuçları
Yedek alma performansa etki edebilir. mysqldump --single-transaction kullanın — büyük tablolarda kilit oluşturmaz. Yedek sırasında veritabanı yavaşlamasını önlemek için: secondary replica'dan yedek alın (replication açıksa), nice/ionice ile düşük öncelik verin, az trafik saatinde (gece 03:00-06:00) çalıştırın. Büyük veritabanlarında (10GB+) sıkıştırma (gzip) disk alanını 70-80% azaltır ama CPU kullanır; LZ4 daha hızlı alternatif. AIOR managed sunucularda bu optimizasyonlar varsayılan aktiftir.
Sıkça Sorulan Sorular
Q1: Yedek dosyam çok büyük, indirme zaman alıyor — sıkıştırma kullanın (mysqldump | gzip > backup.sql.gz), boyut 70% azalır. Q2: Yedeğe şifre koyabilir miyim? — Evet, openssl ile şifreleme önerilir (openssl enc -aes-256-cbc -salt -in backup.sql -out backup.sql.enc). Q3: Hangi sıklıkla yedek almalıyım? — E-ticaret için saatlik, blog için günlük, kurumsal site için haftalık + günlük diff. Q4: Geri yükleme ne kadar sürer? — 1GB veritabanı için 5-10 dakika, 10GB için 30-60 dakika. Mysql replica restore çok daha hızlı.
Felaket Kurtarma Senaryoları
Senaryo 1: Yazılım hatası ile yanlış UPDATE çalıştırılması (10.000 kayıt yanlış güncellendi). Geri yükleme: son saatlik snapshot'tan ilgili tablo restore edilir. Süre: 15-30 dakika. Senaryo 2: Sunucu donanım arızası, disk okunamıyor. Geri yükleme: off-site yedekten yeni sunucuya restore. Süre: 2-4 saat. Senaryo 3: Ransomware saldırısı, tüm dosyalar şifrelenmiş. Geri yükleme: 7 günlük retention'dan temiz yedek seçilir, yeni izole sunucuya restore. Süre: 8-24 saat. AIOR olarak her bir senaryo için runbook hazırlığımız var; müşteri felaket durumunda hangi adımların atılacağı belgelenmiş.
Yardım ve İletişim
Bu rehberdeki adımların uygulanmasında veya özel senaryoların değerlendirilmesinde AIOR Teknoloji ekibinden destek alabilirsiniz. Standart hosting müşterilerimiz için cPanel/WHM kullanım, eklenti kurulumu ve temel yapılandırma desteği ücretsizdir. Daha kapsamlı projeler için (ör. çoklu sunucu mimarisi, HIPAA/PCI-DSS uyum, sıfırdan migrasyon) ücretsiz keşif görüşmesi yapıyoruz. İletişim kanalları: clientarea üzerinden destek talebi (4 saat içinde dönüş), e-posta hi@aior.com, telefon +90 850 309 80 80 ve sol alt köşedeki WhatsApp butonu. Premium pakette 7/24 acil müdahale, 4 saat yerinde destek garantisi vardır.
Daha fazla bilgi mi gerekli? Destek talebi açın veya sol alt köşedeki WhatsApp butonunu kullanın.